Trong những ngày gần đây, thị trường vàng trong nước liên tục chứng kiến những biến động mạnh, với giá vàng miếng SJC tiến sát ngưỡng kỷ lục 156 triệu đồng/lượng. Điều gây mức chênh lệch được xem là bất hợp lý và cao nhất trong nhiều tháng qua. Nhiều người đặt câu hỏi: Vì sao vàng Việt Nam lại đắt hơn vàng thế giới như vậy?
Nguồn cung vàng trong nước bị hạn chế
Một trong những nguyên nhân quan trọng khiến giá vàng trong nước tăng mạnh chính là nguồn cung vàng miếng khan hiếm. Theo thông tin từ Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN), từ đầu năm 2025 đến nay, lượng cung vàng miếng ra thị trường gần như không thay đổi. Khi cầu tăng mạnh mà cung không bổ sung kịp thời, giá bị đẩy lên cao là điều dễ hiểu.
Khác với nhiều quốc gia có cơ chế nhập khẩu vàng linh hoạt, thị trường vàng tại Việt Nam chịu sự quản lý chặt chẽ theo Nghị định 24/2012/NĐ-CP. Khi NHNN không can thiệp, thị trường nội địa rơi vào tình trạng cung hạn chế, khiến giá nội địa tăng nhanh hơn giá thế giới.
Tâm lý tích trữ vàng của người dân
Từ lâu, vàng đã được người Việt xem là kênh trú ẩn an toàn khi có biến động kinh tế – chính trị. Trong bối cảnh thế giới nhiều bất ổn, như xung đột Nga – Ukraine, Ấn Độ – Pakistan, và những thay đổi về chính sách tiền tệ toàn cầu, người dân có xu hướng đổ xô mua vàng để tích trữ.
Tâm lý tích trữ vàng của người dân Việt Nam
Khi tâm lý tích trữ tăng cao mà lượng cung không thay đổi, giá vàng trong nước bị đẩy lên mạnh. Đặc biệt, các cửa hàng vàng giới hạn lượng bán mỗi khách chỉ từ 1 chỉ đến 1 lượng, tạo cảm giác “khan hàng”, khiến người mua sẵn sàng mua dù giá đã cao hơn thế giới hàng chục triệu đồng mỗi lượng.
Tình trạng độc quyền vàng miếng SJC
Một nguyên nhân quan trọng khác là cơ cấu thị trường vàng trong nước gần như độc quyền bởi thương hiệu SJC. Đây là thương hiệu vàng miếng gần như duy nhất được công nhận và có tính thanh khoản cao trên thị trường. Khi nguồn cung SJC hạn chế, giá bị đẩy lên cao là điều tất yếu.
Thực tế, ngoài SJC còn có vàng nhẫn của các thương hiệu như Bảo Tín Minh Châu, Doji, Phú Quý… nhưng giá của vàng nhẫn thường thấp hơn vàng miếng SJC từ 3–5 triệu đồng/lượng. Do đặc tính thanh khoản kém hơn, nhiều người vẫn ưu tiên vàng SJC — góp phần làm giá vàng miếng bị đẩy cao hơn so với giá thế giới.
Hoạt động đầu cơ và thổi giá
Bên cạnh các yếu tố khách quan, hoạt động đầu cơ cũng góp phần quan trọng khiến giá vàng nội địa tăng nhanh. Khi cầu tăng mạnh, một số tổ chức và cá nhân găm hàng, hạn chế bán ra để thổi giá. Có thời điểm, giá vàng nhẫn chênh lệch tới 3 triệu đồng/lượng giữa các doanh nghiệp, thậm chí giá bán của một đơn vị bằng giá mua vào của đơn vị khác — một hiện tượng cho thấy thị trường đang bị chi phối bởi một nhóm nhỏ người nắm giữ vàng.
Hoạt động đầu cơ không chỉ làm giá tăng cao bất thường mà còn khiến thị trường thiếu minh bạch, đẩy rủi ro cho người mua cuối cùng.
Biến động mạnh từ thị trường vàng thế giới
Giá vàng thế giới trong thời gian gần đây cũng tăng mạnh, kết thúc tuần ở mức 3.325 USD/ounce, tăng gần 100 USD chỉ trong một tuần. Sự tăng giá này đến từ nhiều yếu tố: căng thẳng địa chính trị, các ngân hàng trung ương như Trung Quốc, Ba Lan, Czech gia tăng mua vàng, và chính sách giữ nguyên lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Hoa Kỳ (Fed) đã hỗ trợ đồng USD tăng giá.
Diễn biến vàng thế giới
Khi giá thế giới tăng, giá vàng trong nước thường phản ứng nhanh và mạnh hơn vì kỳ vọng của người mua lẫn người bán. Điều này khiến khoảng cách giá giữa hai thị trường bị nới rộng nhanh chóng.
Chênh lệch tỷ giá và chi phí nhập khẩu
Một phần chênh lệch giá cũng đến từ tỷ giá và chi phí nhập khẩu vàng. Nếu các doanh nghiệp trong nước được phép nhập khẩu vàng, giá vàng khi quy đổi từ USD/ounce sang VND/lượng còn phải cộng thêm nhiều chi phí khác như vận chuyển, thuế, bảo hiểm, thủ tục hải quan… Tuy nhiên, vì hiện nay chưa có cơ chế nhập khẩu linh hoạt, giá trong nước không theo sát giá quốc tế, tạo ra mức chênh lệch lớn.
Một phần chênh lệch giá cũng đến từ tỷ giá
Tâm lý đầu cơ “mua hôm nay, mai giá tăng”
Một yếu tố tâm lý quan trọng khiến giá vàng tăng phi mã là kỳ vọng giá sẽ tiếp tục tăng. Khi thấy giá vàng tăng liên tục, nhiều người đổ xô mua vì sợ “lỡ cơ hội”. Việc mua nhỏ giọt mỗi ngày càng khiến cầu tăng đều đặn, trong khi cung không tăng, đẩy giá nội địa lên cao.
Các doanh nghiệp vàng cũng hạn chế lượng bán ra để tránh rủi ro biến động, càng khiến người mua có cảm giác khan hiếm, thúc đẩy tâm lý đầu cơ.
Cảnh báo rủi ro từ chuyên gia
Ông Nguyễn Ngọc Trọng, Giám đốc một công ty vàng lớn, cho rằng khi nguồn cung vàng miếng chưa được bổ sung, chênh lệch giữa giá trong nước và thế giới sẽ còn kéo dài. Nếu Nhà nước bất ngờ can thiệp bằng cách tăng nguồn cung, giá vàng nội địa có thể giảm mạnh, người mua ở mức giá cao có nguy cơ thua lỗ lớn.
Chuyên gia tài chính TS Nguyễn Trí Hiếu cũng khuyến nghị NHNN nên sớm đưa ra giải pháp điều tiết thị trường, chẳng hạn cho phép doanh nghiệp nhập khẩu vàng theo hạn ngạch. Khi nguồn cung tăng, giá nội địa sẽ tự động điều chỉnh về gần giá thế giới. Ông cũng cảnh báo người dân cần thận trọng khi “lướt sóng” vàng, vì giá có thể biến động vài triệu đồng mỗi lượng chỉ trong một ngày.
Kết luận
Giá vàng Việt Nam cao hơn vàng thế giới không phải do một nguyên nhân đơn lẻ, mà là hệ quả của nhiều yếu tố: nguồn cung hạn chế, độc quyền vàng SJC, tâm lý tích trữ, đầu cơ thổi giá, chính sách quản lý chặt chẽ và biến động từ thị trường quốc tế.
Để rút ngắn khoảng cách này, các chuyên gia cho rằng cần tăng tính linh hoạt của thị trường vàng, mở rộng nguồn cung thông qua nhập khẩu có kiểm soát, đồng thời kiểm soát hoạt động đầu cơ để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Người dân cũng cần cân nhắc kỹ khi mua vàng ở thời điểm giá nội địa quá cao, tránh rơi vào rủi ro khi thị trường đảo chiều.
Ngày Cập Nhật: Tháng 10 30, 2025 by Trang Amelia
